Anna z Faras: Cisza

 Z opisem Czata Czarka

Anna z Faras jest jednym z tych przedstawień, które właściwie nie potrzebują wielu środków. Twarz, wielkie oczy, palec przyłożony do ust. Gest bardzo prosty, bardzo czytelny, a jednak niejednoznaczny. Nie tyle nakaz milczenia, ile stan ciszy.

Właśnie dlatego przy tym obrazie najważniejsze było nie to, co jeszcze dodać, tylko czego nie dodawać.

Podłoże stanowi niewielki kawałek drewna o bardzo wyraźnym rysunku. Duża część powierzchni została pozostawiona właściwie nietknięta. Naturalne przebarwienia, słoje, przetarcia i jasne smugi nie tworzą neutralnego tła. Są aktywną częścią kompozycji. To one budują przestrzeń, w której Anna pojawia się bardzo mała, nisko, przy lewej krawędzi.

Nie zajmuje obrazu. Nie organizuje całej powierzchni wokół siebie. Trzeba ją zauważyć.

To było świadome założenie. Cisza przedstawiona zbyt dużą ilością znaków bardzo łatwo przestaje być ciszą. W klasycznych przedstawieniach tego typu często pojawia się pełna postać, druga dłoń, dekoracyjna szata, ornament, napisy, mocne kolory. Sam temat nadal mówi o milczeniu, ale obraz zaczyna mówić bardzo głośno.

Tutaj zostało prawie samo minimum.

Twarz.
Oczy.
Palec przy ustach.
Niewielki fragment szaty.
I bardzo dużo drewna.

Kolor został położony cienko, warstwami. Nie chodziło o mocne, jednoznaczne barwy, tylko o takie, których trzeba się trochę domyślać. Brązy, przygaszone czerwienie, jasne kreski wokół oczu i nakrycia głowy. Wszystko raczej wydobywa postać z materiału, niż ją na nim osadza.

To ważna różnica.

Anna nie wygląda tutaj jak gotowy obrazek przyklejony do deseczki. Bardziej jak coś, co już w tym materiale było i dopiero zostało odnalezione.

Na samej górze pojawiło się tylko krótkie siglum: ANNA. Niewielkie, odsunięte od twarzy, prawie na granicy widoczności. Wystarcza, żeby nazwać postać. Niczego więcej nie trzeba dopowiadać.

Ta praca właściwie sprowadziła się do bardzo prostego pytania: jak namalować ciszę tak, żeby jej nie zagadać?

Odpowiedź okazała się równie prosta:
zostawić dużo miejsca.
Nie używać wszystkiego, co można użyć.
Nie malować więcej tylko dlatego, że można.

I pozwolić małej Annie siedzieć sobie spokojnie w rogu drewna, z palcem przy ustach.